ks. prof. UKSW dr hab. Maciej Bała

Epistemologia przekonań religijnych

PouivetKolejny tom francuskiej serii serii Cerf  „Filozofia i Teologia” to ksiażka Roger Pouivet, poświęcona epistemologii przekonań religijnych (Épistémologie des croyances religieuses, Cerf, Paris 2013). Jest to publikacja o tyle interesująca, że na gruncie francuskiej filozofii religii, zdominowanej przez nurt fenomenologiczno-heremeneutyczny, publikacje nawiązujące do tradycji analitycznej nie są częstym zjawiskiem. R. Pouivet analizując przekonania religijne stawia dwie zasadnicze hipotezy, które poddaje weryfikacji: po pierwsze wiara jest uprawomocniona racjonalnie, tzn. osoba posiadająca takie poglądy nie powinna być oskarżana o irracjonalizm, po drugie tezy antyrealizmu teologicznego (chrześcijańskie tezy nie opisują żadnych realnych wydarzeń) są fałszywe. Wiara, jak twierdzi autor Épistémologie des croyances religieuses, nie domaga się zanegowania struktur poznawczych, one są obecne w kacie wiary. Nie jest bowiem czymś irracjonalnym przyjęcia twierdzenia za prawdziwe na podstawie innej niż naoczność czy rozumowanie konkuzywne. Analiza konkretnego Objawienia czy przyjęcie wiary na podstawie krytycznej analizy świadectwa innych jest jak najbardziej prawomocne i nie podważa epistemologicznych zasad.  Krytykując antyrealizm teologiczny Pouivet omawia dwie jego zasadnicze formy: sprowadzenia wiary albo do praktyki życiowej albo do estetycznych przeżyć wewnętrznych. W obu wypadkach język religijny nie opisuje rzeczywistości transcendentnej, lecz jedynie przeżycia podmiotu. Religijność powinna całkowicie wyzbyć się jakiejkolwiek metafizyki i epistemologii. Francuski filozof broni przekonań religijnych jako odnoszących się do świata pozapodmiotowego, bo ten wymiar jest fundamentalny dla każdego wyznawcy, co najpełniej wyraża zdanie z Listu św. Pawła „A jeżeli Chrystus nie zmartwychwstał, daremna jest wasza wiara” (1Kor 15,17). Przekonania religijne są jego zdaniem całkowicie racjonalne i prawomocne (nawet jeśli nie dysponujemy dowodem na istnienie Boga) i właśnie tego stanowiska broni francuska publikacja Épistémologie des croyances religieuses.


Powered by WordPress | Designed by Elegant Themes

Featuring Recent Posts WordPress Widget development by YD