ks. prof. UKSW dr hab. Maciej Bała

Religia jednostkowych podmiotów

GutowskiFundacja „Dominikańskie Studium Filozofii i Teologii” opublikowała kolejną książkę zawierającą cykl Wykładów z Teologii Naturalnej im.  J.M. Bocheńskiego, tym razem wygłoszonych przez prof. P. Gutowskiego: Stare i Nowe. Esej o roli jednostkowych podmiotów, zmiany i wątpień w religii, Kraków 2016. Teza, która przewija się przez całą książkę wskazuje na religie, jako „zorganizowany system ochrony przekonania o centralnej roli podmiotowości opartej na perspektywie pierwszoosobowej” (s. 19). W takiej interpretacji fenomenu religii Bóg stwarza podmiot, nawiązuje z nim relacje, ukierunkowuje go, aby osiagnął  określone ideały. Dla podkreślenia swojej tezy prof. Gutowski podejmuje  polemikę z podejściem naturalistycznym, w tym wypadku z teorią zaproponowana przez D. Denetta, ale także konfrontuje interpretacje Jamesa i Taylora, ostatecznie opowiadając się za stanowiskiem tego pierwszego, dla które Bóg troszczy się o pojedyncze jednostki, a wspólnota odgrywa rolę drugoplanową. W sposób interesujący przedstawione są kolejne problemy związane z religią, a mianowicie zagadnienia: 1) wielości i ewolucji religii; 2) relacji pomiędzy zmianą a stabilnością; 3) roli wątpienia w życiu religijnym. Jak zauważa autor w zakończeniu, człowiek religijny zawsze „próbuje pogodzić nabyty religijny obraz świata  z wątpliwościami, jakie rodzi nowa wiedza naukowa i nowa wrażliwość moralna oraz świadomość wielości religii i światopoglądów” (s. 99). W moim przekonaniu wspomniana książka jest dobrym przykładem poddaniu w wątpliwość tego co wydaje się być „stare” i znalezieniu w tym właśnie „starym” „nowych” odpowiedzi.


Jezus Kołakowskiego

Kolakowski_JezusWydanie nieopublikowanego dzieła Kołakowskiego „Jezus ośmieszony. Esej apologetyczny i sceptyczny” (Kraków 2014) nie jest pierwszym zmaganiem się tego wybitnego filozofa z postacią Jezusa. Wystarczy przypomnieć publikacje „Jezus Chrystus – prorok i reformator” czy jego zarys filozofii religii „Jeśli Boga nie ma…”. Z pewnością we wszystkich pracach, choć pisanych w różnych kontekstach historycznych i osobistych, można odnaleźć wspólny mianownik: nie można zanegować zasadniczej roli jaka odegrał „mit” Jezusa w dzisiaj cywilizacji zachodniej. Oczywiście należy przypomnieć, że rozumienie mitu u Kołakowskiego nie ma nic wspólnego z „bajkowymi opowieściami”, po mit sięgamy z konieczności, kiedy zwykłymi środkami wyrazu nie jesteśmy w stanie czegoś zakomunikować.  Kołakowski słusznie zauważa, że lepiej czasami wyrażać się w kategoriach mitu i mieć tego świadomość niż samemu tworzyć nowe mity.  Interpretacja Jezusa zawarta w omawianym eseju zawiera dwie zasadnicze tezy: po pierwsze nie można wymazać chrystianizmu i postaci Jezusa  z cywilizacji zachodniej, po drugie należy wrócić do apokaliptyki chrześcijańskiej jako środka uniknięcia apokalipsy dzisiaj. Odsyłam już do lektury samego tekstu, jak obie tezy Kołakowski, we właściwie sobie sposób,  uzasadnia. Polecam jednocześnie interesujące komentarze na temat „Jezusa ośmieszonego” opublikowana na łamach najnowszego numeru Znaku – grudzień 2014 (teksty A. Bielik-Robson, ks. M. Hellera, R. Pawlika, ks. Grzegorz Strzelczyka, S. Obirka).


Książeczka o człowieku wierzącym

JudyckiJak stwierdza prof. Judycki we wstępie do swojej  nowej książki „Książeczka o człowieku wierzącym”  (Kraków 2014) jej celem jest analiza motywów i racji, które są podstawą wiary religijnej  (s. 7). Elementami relacji religijnej, zdaniem omawianego filozofa, są przede wszystkim: 1) przekonanie o istnieniu Boga, 2) zaufanie do Niego, 3) postawa życiowa, która wyraża się poprzez bezinteresowne, a czami wręcz heroiczne dążenie do dobra, 4) doświadczanie ukrytej obecności Boga.  Na kartach „Książeczki” znajdziemy analizy poszczególnych wspomnianych wyżej elementów, nie tylko dokonane świetnym warsztatem filozoficznym, ale też interesująco zilustrowane przykładami z literatury i sztuki. Nie pozostaje nic innego, jak czytelnika tej recenzji odesłać do samodzielnej lektury tekstu prof. Judyckiego. Chciałbym jednak wskazać na dwa elementy, który zaskoczyły mnie w omawianym tekście. Pierwszy z nich to zaskakująca polemika z dość powszechnym stanowiskiem, że człowiek pobożny żyje oczekiwaniem na życie wieczne (s. 183). Autor „Książeczki” twierdzi, że jest inaczej, człowiek wierzący „nie robi tego, gdyż uświadamia sobie, ze każde wyobrażenie życia wiecznego może się okazać fałszywe” (s. 183). W miejsce oczekiwania na „nowe życie” winien żyć obecnością Boga wykraczająca poza przeszłość, przyszłość i teraźniejszość. Drugim zaskakującym miejscem jest opis tego, co może dziać się w momencie śmierci: odsuniecie się od naszych przeżyć, doświadczenie widoczności samego światła, które uobecnia umożliwia nam poznanie czy proces emblematyzacji całego naszego życia (s.199-201). Propozycje z pewnością ciekawe, ale każdy czytelnik sam oceni na ile zaproponowany opis człowieka wierzącego weryfikuje się w jego życiu.


Nowe czasopismo „Filozofia religii”

Zapraszam do lektury pierwszego numeru internetowego czasopisma „Filozofia religii”, dostępnego pod adresem: http://www.filozofiareligii.pl/pismo.html.

Pismo, które jest półrocznikiem zostało powołane do życia przy Polskim Towarzystwie Filozofii Religii z siedzibą w Krakowie. Redakcja chce tworzyć pismo otwarte na różne środowiska intelektualne, tak aby stało się miejscem wymiany poglądów badaczy koncentrujących się na człowieku w jego religijnym sposobie bycia. Na jego łamach publikowane będą artykuły naukowe, recenzje, przekłady i portrety.

Wszystkich, którym bliska jest problematyka religii i religijności, Redakcja zachęca do nadsyłania swoich tekstów. Czasopismo publikuje artykuły w języku polskim oraz językach obcych. Propozycje artykułów należy zgłaszać na adres: pismo.filozofiareligii@gmail.com. Szczegółowe informacje dotyczące edycji i formatowania proponowanych artykułów znajdują się pod adresem: http://www.filozofiareligii.pl/zasady-publikacji.html


Konferencja Wokół religijności

Katedra Filozofii Boga i Religii Instytutu Filozofii UKSWLogo Sekcji Bytu, Boga i Religii

zaprasza na konferencję

Wokół religijności

 19 maj 2014 r., godz. 10.00

sala 201, budynek 23
Uniwersytet Kardynała StefanaWyszyńskiego w Warszawie
kampus przy ul. Wóycickiego 1/3

ks. prof. UKSW dr hab. Maciej Bała – Filozoficzna interpretacja modlitwy: Nédoncelle, Schaeffler, Welte

mgr Kamil Hałambiec – Doświadczenie religijne w pismach Jonathana Edwardsa

mgr Anna Lorek-Maciejuk – Rola świadka w procesie uwierzytelniania świadectwa religijnego

ks. mgr Łukasz Pałubicki – Biblijna a filozoficzna koncepcja zbawienia

mgr Mirosław Pamrów – Wiara i wierzenie. Analiza porównawcza

mgr Joanna Skurzak – Religijność a cielesność

ks. mgr Przemysław Zgórecki – Doświadczenie wiary pierwszych chrześcijan jako punkt wyjścia dla hermeneutyki faktyczności Martina Heideggera


« Previous Entries

Powered by WordPress | Designed by Elegant Themes

Featuring Recent Posts WordPress Widget development by YD